Als je over een zangstem wilt beschikken dat het frequentiespectrum meer dan gemiddeld beslaat dan dien je dit te doen door gebruik te maken van een bepaalde microfoon. In dit geval gaat het dan om de condensatormicrofoon. Naast dit voordeel heeft de condensatormicrofoon ook als voordeel dat het de stem ook meer doet vertegenwoordigen in het geheel. De dynamische microfoon is dus voor deze eigenschap minder geschikt.

Wanneer je een zangstem analyseert dat zijn de frequenties in principe in twee gebieden waar te nemen. Daarbij zijn er ook dan nog diverse onderdelen aanwezig die uiteindelijk ervoor zorgen dragen dat er een juiste zangstem wordt geproduceerd die aan deze verschillende frequentiegebieden zijn toe te wijzen.

Frequentiegebieden zang

Het articulatie gedeelte van de stem ligt om en bij in het middengebied. Bij het articulatie gedeelte, wat dus het karakter van de stem bepaald, spelen ook het timbre en duidelijkheid een belangrijke rol.

Voor het gedeelte dat de toon van de zangstem bepaald dien je in het lagere frequentiegebied te zoeken. Samen met de toon zijn hier ook nog vertegenwoordigd de warmte van de klank. Het is dit deel van het frequentiegebied waarbij de resonanties ervoor zorgen dat klinkers sterker worden vertegenwoordigd in vergelijking met het overige.

Klinkers en stem

Als je het over de klinkers hebt dan kun je het hebben over de normale klinkers en de medeklinkers. De normale klinkers omvatten i, e, a, o en u. De klinkers zijn opgesomd in afnemende frequentie. De medeklinkers worden meer gevormd door extra bewegingen van de mond en articulatie waardoor bepaalde klinkers dus nog meer nadruk krijgen. De medeklinkers liggen voornamelijk in het middengebied.

Een nadeel van de medeklinkers is dat deze zorg dragen voor het typische plopgeluid. En dan met name de p en b klanken. Het gevolg van dit ploppen is dat het lage gedeelte van de zangstem hierdoor ongewenst wordt benadrukt en dit heeft weer gevolg voor je gebruikte microfoon omdat deze tegen dit soort uitspattingen niet echt bestand kan zijn.

Ook bestaan er medeklinkers die juist storende effecten veroorzaken in het hoge gebied van je stem. Dit zijn voornamelijk de s-, f- en sch-klanken.

Menselijke stem

De menselijke stem kan het bereik van een octaaf met gemak beslaan. En een professionele zanger heeft geen moeite met het behalen van twee octaven. Binnen deze toonhoogten zijn er dan ook weer verschillende daaraan gerelateerde frequentiegebieden te onderscheiden.

Wanneer er over het niet-tonale gedeelte van de zangstem wordt gesproken dan wordt er daarmee de transienten bedoeld. Bij het registeren van de zangstem kom het er uiteindelijk op neer dat de stem goed moet worden geanalyseerd en dit verkrijg je door juiste microfoonposities te kiezen.

De-esser

Ben je genoodzaakt bij zang gebruik te maken van galm dan kan het gevolg hiervan zijn dat de s-klanken storend kunnen overkomen. Wat je dan kunt doen is dat je dat gedeelte van het frequentiegebied drukt. Het nadeel hiervan is dan weer dat je daardoor de gehele klank gaat aantasten. Wat een efficiëntere oplossing is in dit geval, is het gebruik maken van een de-esser.

Natuurlijk hoef je niet direct te grijpen naar een de-esser. Vaak kun je door middel van articulatie experimenten dit probleem ook oplossen. Je kunt ook kijken of een andere microfoon dit verhelpt en zo niet dat je ook experimenteert met diverse andere microfoonopstellingen.

Condensatormicrofoon en zang

Een ander probleem dat ervoor kan zorgen dat s-klanken juist meer vertegenwoordig zijn binnen het klankbeeld is dat de condensatormicrofoon hiervoor juist verantwoordelijk is.

De condensatormicrofoon heeft namelijk als eigenschap dat deze bij bepaalde zangers juist de s-klanken versterkt. In dit geval kun je dan grijpen naar een dynamische microfoon dat de beschikking heeft om het middengebied te versterken. Deze versterking zorgt er dan namelijk voor dat de s-klanken zonder tussenkomst van externe apparaten kunnen worden weggewerkt.

Andere oplossingen zijn om over de microfoon een kapje van schuim te plaatsen zodat de hoge tonen wat worden gedrukt. Een andere mogelijkheid is gebruik te maken van een hoog-af-filter die de storende s-klanken dan wat minder in beeld brengt.

DAW en s-klanken

Ook met een DAW kun je de storende invloeden van de s-klanken te lijf gaan. Hier kun je dan de normalize-functie inzetten waarmee je s-klanken middels aan aantal dB kan versterken dan wel verzwakken. Je dient hiermee dus gewoon te experimenteren totdat het gewenste resultaat wordt bereikt.

Waar je op dient te letten is dat je hier niet al slordig mee omgaat. Blijf in je achterhoofd houden dat het geheel bij elke bewerking muzikaal moet blijven klinken. Vergelijk ook je bewerkte gedeelte met het originele gedeelte en kijk of het juist effect praktisch naar voren komt.

Galm en zang

Bij zang is het belangrijk dat deze benadrukt dien te zijn in de gehele mix. Je kunt deze nadruk creëren door gebruik te maken van galm. Nu dien je niet de eerste en beste galm in te zetten waarna je denkt dat het zaakje zo wel in orde zal zijn. In dit geval dien je te kiezen voor een galm dat niet al te dik en kort van duur is. Hierbij is van belang dat er genoeg sprake is van directe weerkaatsing ook wel de early reflections genoemd.

Ook dient er een bepaalde mate van afstand gecreëerd te worden tussen het oorspronkelijke geluid en het geluid dat middels het galm is bewerkt. Je kunt hier dan denken aan een predelay dat ongeveer 50 milliseconden omvat. Op deze manier creëer je dus dat de stem meer leven krijgt ondanks een kleine scheiding dat toch als een samenhangend deel klinkt.

Maak ook gebruik van galm typen waarbij gebruik wordt gemaakt van het plate-effect. Het plate- effect is afkomstig van een stalen plaat dat in de vroegere dagen bij zang werd gebruikt.

Tegenwoordig hoef je geen enorme stalen plaat aan te schaffen maar kun je dit netjes simuleren met de effectsprocessor. Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan het effect vocal plate . Dit effect zorgt ervoor dat er een rond en vol geluid ontstaat. Ook kan je gebruikmaken van vocal room als effect wanneer je bezig bent met het maken van een ballad. Vocal room heeft als eigenschap dat het ervoor zorgt dat het geluid langzaam wegvalt, in dit geval de diffusie.

Bij zang kun je te maken krijgen met diverse negatieve effecten. In dit soort gevallen is het vaak mogelijk dat er hier wat aan gedaan kan worden. Denk maar aan de juiste microfoon of de inzet van juiste effecten.