De bediening van een mengtafel moet niet onderschat worden. De werking is in principe logisch, maar het goed kunnen bedienen van de mengtafel vergt toch enig inzet en ervaring.

Als gebruiker van een mengtafel dien je een onderscheidt te maken tussen het inregelen van signalen en het instellen van ingangsniveaus. Afhankelijk van het type mengtafel kunnen deze taken zeer verschillend uitvallen.

Het signaalniveau wordt uitgedrukt in decibel dat logaritmisch verloopt. Deze waarde wordt gerefereerd aan een referentiewaarde. Er zijn verschillende varianten in omloop van de decibel-waarde. De decibel stelt de verhoudingen voor tussen stroom (i), spanning (v), vermogen (p) en geluidsdruk (SPL).

Decibel-waarden

Hier volgen enkele varianten op de decibel-waarde.

dBm. dBm hangt samen met het vermogen. Een waarde van 0 dBm houdt in dat er sprake is van 1 milliWatt waarbij er sprake is van een impedantie van 600 Ohm

dBv. dBv hangt samen met een willekeurige impedantie en wordt als eenheid gebruikt bij semi-professioneel apparatuur. Het vindt zijn relatie met een nominaal spanningsniveau van 1.000v dat theoretisch is bepaald. In de praktijk wordt een signaalniveau van 1.000v aangeduid met 0 VU wat staat voor 0 dB op de VU-meter

Wanneer er sprake is van 0dB dan is dit gelijk aan 0dBv wat op zich weer gelijk is aan 1.000v. Op basis hiervan is het werkniveau van semi-professioneel apparatuur bepaald op +0.316v wat op zich weer gelijk is aan een nominaal signaalniveau van -10dBv

dBu. Ook dit decibel variant hangt samen met een willekeurige impedantie en wordt als eenheid gebruikt bij professioneel apparatuur. Wanneer men over de dBu waarde spreekt dan houdt dat in dat de waarde gerelateerd is een nominaal spanningsniveau van 0.775v dat ook theoretisch is bepaald.

In de praktijk komt het erop neer dat wanneer je de dBu als waarde gebruikt en er op de VU-meter 0 dB wordt aangegeven dan is dit gelijk aan een signaalniveau van 0.775v.

Wanneer er sprake is van 0dB dan is dit gelijk aan 0dBv wat op zich weer gelijk is aan 0.775v. Op basis hiervan is het werkniveau van professioneel apparatuur bepaald op +1.228v wat op zich weer gelijk is aan een nominaal signaalniveau van +4dBv

Indien er van ongebalanceerde systemen sprake is dan bedraagt het nominale spanningsniveau -10dBV. Wanneer sprake is van gebalanceerde systemen dan bedraagt het nominale spanningsniveau +4dBu. Afhankelijk van het type apparaat kunnen sommige voorzien zijn van een schakelaar waardoor het je mogelijk wordt gemaakt om te kiezen tussen -10dBV en +4dBu.

Wanneer de situatie zich voordoet dat het volumeniveau wordt verdubbeld dan heeft dit als gevolg dat het volumeniveau met drie decibel toeneemt. Uitgedrukt in waarde is dat 3dB (SPL).

In de situatie dat er sprake is van het verdubbelen in spanningsniveau heeft dit als gevolg dat er sprake is van een toename met zes decibel. Uitgedrukt in waarde is dat 6dB(dBV/dBu).

dBFS. dBFS wat staat voor decibel Full Scale wordt gebruikt bij digitale audiosystemen. Het is de standaard voor het bepalen van signaalniveaus bij deze systemen.

De EBU-norm heeft bepaald dat een signaalniveau van -14dBFS overeen dient te komen met +4dBu. Waardoor 0 VU gelijk is aan 0 dB wat op zich weer gelijk is aan +4dBu. Dit is weer gelijk aan de -14 dBFS. In Europa is de standaard iets verschillend. Wanneer sprake is van 0 dBu wordt er –18dBFS als standaard gehanteerd.

Line mixer

In de situatie dat de opstelling voornamelijk bestaat uit lijninstrumenten die je tot een homogeen geheel wil laten klinken dan biedt een line mixer in deze situatie een goede uitkomst.

Dit soort mixers zijn meestal compact van uitvoering en zijn ook in een 19inch behuizing verkrijgbaar. Ten opzichte van een standaard mengtafel beschikt een line mixer over minder instellingen. Daar komt ook nog bijkijken dat dit soort mixers alleen signalen op lijnniveau kunnen verwerken.

Dit brengt ook met zich mee dat er ook geen ingang aanwezig is om een microfoon aan te sluiten. Ondanks deze beperkingen kun je goed met deze mixer uit de voeten komen.

Lijninstrumenten

Afhankelijk van de uitvoering kan de line mixer over voldoende ingangen met de daarbij behorende toonregeling en auxiliaries beschikken. Dit maakt het apparaat zeer geschikt voor situaties indien je setup bestaat uit synthesizers, drumcomputers en samplers. Deze apparaten beschikken namelijk vaak over een flink aantal uitgangen.

Vaak is het zo dat er hiervan een stereomix gecreëerd dient te worden voor een grote mengtafel of voor een tweetal ingangen van een geluidskaart.

Een ander voordeel van het werken met dit soort apparaten ten opzichte van akoestische instrumenten is het feit dat je signalen minder bewerking dienen te ondergaan. Deze apparaten beschikken meestal intern al over een arsenaal aan effecten, EQ en filters om de klank intern te bewerken.

Professionele mengtafel

Wanneer je gaat voor een schoner geluid dan is een professionele mengtafel de oplossing.

Professionele mengtafels zijn stukken duurder dan de normale typen vanwege de toegepaste componenten en schakelingen die van zeer hoge kwaliteit zijn. Tevens zijn de gekalibreerde faders soms ook voorzien van geheugen voor het opslaan van de instellingen.

Een ander kenmerk van professionele modellen is het feit dat de kanalen vaak modulair zijn opgebouwd. Deze modulaire opbouw kan dan paarsgewijs plaatsvinden. Dat kan een set van twee kanalen zijn of gewoon in enkele vorm. Daarbij is het meestal ook zo dat je als klant de vrijheid hebt om zelf te bepalen over hoeveel kanalen de mengtafel voorzien dient te worden.

De enige beperking hierin is het maximale aantal kanalen dat het frame van de mengtafel aankan.

Subgroepen

Indien je bepaalde muziekinstrumenten of signalen afkomstig van een microfoon wilt aanbieden als stereo-signaal dan bieden subgroepen de juiste uitkomst.

Gebruik maken van een subgroep zorgt ervoor dat een mono-signaal wordt verdeeld over twee subgroepfaders, namelijk links en rechts. Sommige mengtafels die subgroepen aanbieden hebben ook de beschikking over een eigen VU-meter.

Een andere mogelijkheid dat kan worden aangeboden als het om subgroepen gaat betreft de combinatie subgroepen en Sub Out-uitgangen. Dit kan variëren van de vier tot acht uitgangen.

In deze situatie kun je dus een signaal toewijzen aan een subgroep dat direct kan worden doorgestuurd naar bijvoorbeeld je opnamesysteem.

Nog een mogelijkheid dat aanwezig kan zijn is de beschikbaarheid van een insert-ingang in de subgroep. Het voordeel hiervan is dat je gebruik kan maken van randapparatuur die de signalen in het subgroep gebied kan bewerken.

Mengtafels en mogelijkheden zijn twee begrippen die het zeer goed met elkaar kunnen vinden. Als muzikaal gebruiker kun je hiermee ten volle je voordeel mee doen.