Wanneer je gebruik maakt van audioapparatuur dan is het altijd handig het geluidsniveau van deze apparaten ergens af te kunnen lezen. Dit komt nog sterker naar voren wanneer deze apparaten in bepaalde combinaties met elkaar zijn verbonden.

In dit soort situaties is het dan van belang dat je een juiste balans van de geluidssignalen kunt creëren. Een handig hulpmiddel hierbij is de VU-meter wat staat voor Volume Unit. De VU-meter geeft het geluidsniveau aan van de apparaten die je in werking hebt staan.

VU-meter

De weergave van de VU-meter is ingesteld op de mate van hoe het menselijk gehoor reageert op diverse volumeniveaus ook wel loudness genoemd.

Wanneer je muziek ten gehore brengt dan zal technisch gezien het deel met de korte pieken in de praktijk zachter klinken in tegenstelling tot de hogere pieken die luider klinken. Wat eigenlijk ook vanzelfsprekend is. De korte pieken worden ook wel aangeduid met peak-level. De hogere pieken die vaak ook langduriger van aard zijn worden aangeduid met de RMS-level ook wel Root Mean Square genoemd.

Korte pieken of wel Analogue Sensing levels zullen vaak geen invloed hebben op de weergave van een VU-meter en de PPM-meter vanwege de constructie uit mechanische componenten.

dBu-schaal

De dBu-schaal op de VU-meter is gebaseerd op het RMS-schaal. Er is dus geen sprake van een absolute waarde omdat de signalen die worden uitgestuurd relatief worden bepaald.

Wat je VU-meter weergeeft is dus het RMS-niveau. Het RMS-niveau wordt uitgedrukt in volt en is het gemiddelde van de uitgestuurde signalen.

Nadeel VU-meter

Een nadeel van de traditionele VU-meters is het feit dat deze last hebben van enige vertraging wat wordt veroorzaakt door de mechaniek die er wordt gebruikt. Wat de VU-meters aan waarden weergeven is dan ook slechts een indicatie. Echter merk je weinig van deze vertraging in de praktijk.

Peak Program Meter

Om digitale vervorming te detecteren is er een speciale meter voorhanden genaamd de Peak Program Meter of wel PPM. Deze meter maakt gebruik van positieve en negatieve pieken om vervorming te kunnen detecteren.

Wat de PPM-meter dus doet is het weergeven van het verschil in spanning dat aanwezig is tussen de negatieven en positieve pieken. Er is sprake van een verschil in aanduiding van waarden tussen een VU-meter en een PPM-meter dit wordt veroorzaakt door de manier van weergave.

Nadeel PPM-meter

Ook de PPM-meter heeft een nadeel. Wanneer er sprake is van een digitale opname-situatie waar er veel wordt gevraagd van de kwaliteit dan voldoet de PPM-meter niet voor de volle 100%. De PPM schiet namelijk tekort wanneer het gaat om het snel kunnen detecteren van energievolle snelle pieken. De betrouwbaarheidsgraad kun je dus maar tot een bepaald niveau voor waar aannemen.

Led-bar en dergelijke

Een VU-meter kan zijn weergave ook laten geschieden middels een LED-bar. Dit heeft zijn extra voordeel wanneer je in een slecht verlichte omgeving werkt.

De led-bar verloopt van de kleur groen naar rood en doet ook als dienst om je opname- en weergaveniveau te tonen. De LED-bar kan soms ook nog vergezeld zijn van een peak level-LED voor het aangegeven van een eventuele oversturing.

Deze peak-level-LED kan al oplichten indien er sprake is van een signaalniveau dat enkele dB’s onder het vastgestelde maximale oversturingsniveau ligt. Dit moment wordt ook wel soft clipping genoemd.

Een andere soort meter is de FL-meter. De weergave techniek van deze meter is gebaseerd op fluorescent licht waarvan het werkingsprincipe gelijk is aan de voorgaande besproken typen.

Digitale opnamesysteem

Waar er bij analoge opnamesystemen nog enige mate van tolerantie aanwezig is wanneer het gaat om oversturing is dit absoluut niet het geval indien er sprake is van digitale opnamesystemen.

Bij een digitale opnamesysteem zullen signalen boven de 0 dBFS altijd ervoor zorgen dat er oversturing zal plaatsvinden. Dit kun je vaak waarnemen door krakend geluid.

Digitale VU-meter

Digitale VU-meters verrichten hun werk door het elektronisch kunnen detecteren en registreren van pieken. Bij registratie van hoge pieken spreekt men ook wel van true peak reading. Ook in het digitale domein kan er vervorming ontstaan en dit wordt ook wel Aliasing Distortion genoemd.

Oversampling Peak meter

Een andere variant van de VU-meter is de Oversampling Peak meter deze biedt de mogelijkheid nog accurater signalen te detecteren en registreren.

Peak-Hold functie

Een handige functie bij VU-meters is de Peak-Hold functie. De Peak-Hold functie biedt je de mogelijkheid de hoogste piek voor een aantal seconden vast te houden voor het geval net even je aandacht van de VU-meter was ontgaan.

Mengtafel en VU-meter

Indien je mengtafel voorzien is van VU-meters dan wordt het uitgangsniveau op de volgende manier weergegeven. Het uitgangsniveau wordt uitgedrukt in decibel en bestrijkt een gebied dat loopt van min oneindig tot afhankelijk van het type mengtafel tot bijvoorbeeld +6, +15, of +28 dB.

De positieve waarden staan voor de mogelijke headroom, dat uitgedrukt wordt in decibel. Het gehele gebied van waarden worden altijd verbonden aan een nominaal referentieniveau.

Bij dit referentieniveau dient er omdat er een onderscheidt gemaakt moet worden voor ongebalanceerde systemen (semi-professioneel) en gebalanceerde systemen (professioneel).

Een nominaal referentieniveau van – 10dBV is aanwezig bij ongebalanceerde systemen en een nominaal referentieniveau van +4dBu is aanwezig voor gebalanceerde systemen. Dit komt neer op een weergave van 0 VU dat dus gelijk is aan +4dBu.

Meterbrug

In de praktijk is het een vaak voorkomend euvel dat er een verschil zit tussen het opnameniveau van je analoge mengtafel en het opnameniveau van je digitale meersporen-recorder.

Om aan dit verschil wat te doen zijn er voor professionele mengtafels optioneel verkrijgbare meterbruggen aanwezig. De meterbrug stelt je als geluidstechnicus in staat het uitsturingsniveau van elk hoofdkanaal, subgroep-kanaal en stereokanaal precies af te lezen. Hetzelfde geldt voor de inkomende signalen.

Het is dus niet zo dat de meterbrug dient om het geheel een leuk visueel tintje mee te geven.

Los van het gebruik van een meterbrug is het altijd raadzaam dat je bij digitale opnamesystemen zelf het opnameniveau in de gaten houdt. Dit is sowieso van belang vanwege de gevoelige 0dB-grens en voor het beschermen van het eigen gehoor.